Một tấn phụ phẩm nông lâm nghiệp không “sinh” ra lượng carbon như nhau

Việt Nam thải ra khoảng 156 triệu tấn phụ phẩm nông lâm nghiệp mỗi năm nhưng chỉ khoảng 10% được tái chế (nguồn: Bộ Nông nghiệp và Môi trường, qua VietnamFinance.vn). Nhưng câu hỏi nhiều chủ đầu tư bỏ qua: cùng khối lượng nguyên liệu, mùn cưa, vỏ trấu, vỏ gáo dừa và vỏ óc chó không “sinh” ra lượng carbon lưu trữ như nhau.

Bài viết đối chiếu số liệu hiệu suất than hóa (biochar yield) và hàm lượng carbon cố định (fixed carbon) — khác với bảng đặc tính vật lý chung đã có ở bài kỹ thuật 15/08/2026.

Số liệu hiệu suất carbon thực tế của 4 loại nguyên liệu

Hiệu suất than hóa (biochar yield) là tỷ lệ % khối lượng biochar thu được so với nguyên liệu đầu vào. Hàm lượng carbon cố định (fixed carbon) là tỷ lệ % carbon còn lại trong than sau khi bay hơi hết chất bốc.

Vỏ trấu (rice husk)

Hiệu suất than hóa giảm từ ~41,6% (300°C) xuống ~33,3% (700°C). Fixed carbon tối ưu đạt 60,10% ở 500°C, gia nhiệt 5°C/phút, lưu 7.200 giây. Trấu có hàm lượng silica (tro) cao, làm loãng phần carbon thuần.

Mùn cưa (sawdust)

Hiệu suất than hóa 38,6% ở 500°C (phòng thí nghiệm) nhưng chỉ 27,59% ở quy mô 15kg/giờ cùng nhiệt độ — cho thấy quy mô lò ảnh hưởng lớn. Fixed carbon nguyên liệu thô ~14,7% (khoảng điển hình 11-15%).

Vỏ gáo dừa (coconut shell)

Hiệu suất than hóa giảm mạnh từ 64,7% (350°C) xuống 34,1% (650°C), trong khi fixed carbon tăng từ 35,1% lên 76,7%. Điều kiện tối ưu (400°C/135 phút) đạt fixed carbon 71,55%; một nghiên cứu khác ghi nhận tới 78,53%.

Vỏ óc chó (walnut shell)

Hiệu suất than hóa 42,448% ở 300°C. Fixed carbon nguyên liệu thô 21,33%; carbon nguyên tố trong biochar đạt tới 84,66% ở 550°C — mức rất cao so với nguyên liệu nông nghiệp khác.

Phát hiện tổng hợp (meta-analysis): biochar từ gỗ mềm, gỗ cứng và vỏ hạt cứng (mùn cưa, vỏ óc chó) thường có carbon/fixed carbon trung bình cao hơn nhưng hiệu suất khối lượng thấp hơn so với phụ phẩm nông nghiệp như vỏ trấu — xu hướng khái quát, không phải quy luật tuyệt đối.

Vì sao con số này quan trọng với bài toán kinh tế carbon của bạn

Nếu ưu tiên khối lượng biochar bán ra (cải tạo đất, lọc nước): vỏ trấu hoặc vỏ gáo dừa ở nhiệt độ thấp (300-400°C) có thể cho nhiều tấn thành phẩm hơn.

Nếu ưu tiên tín chỉ carbon dài hạn: carbon cố định cao và cấu trúc carbon bền (H/Corg thấp — xem bài liên quan) quan trọng hơn khối lượng tuyệt đối. Vỏ gáo dừa và vỏ óc chó đáng cân nhắc hơn dù cần nhiệt độ vận hành cao hơn.

Thiết kế lò và thông số vận hành quyết định phần lớn kết quả — cùng nguyên liệu có thể chênh lệch hiệu suất tới 2 lần chỉ vì đổi nhiệt độ hoặc quy mô lò.

Yếu tố logistics (bán kính thu gom, giá thu mua) vẫn quyết định tính khả thi kinh tế, không chỉ số liệu carbon trên giấy tờ.

Doanh nghiệp cần làm gì tiếp theo?

1. Xác định rõ mục tiêu đầu ra: bán biochar khối lượng lớn hay tín chỉ carbon dài hạn.
2. Kiểm định thực nghiệm lô nguyên liệu tại chỗ, không chỉ dựa số liệu học thuật chung.
3. Tham khảo tư vấn kỹ thuật từ THAN VIỆT — 18 năm kinh nghiệm ngành vật liệu & năng lượng sinh khối.

Câu hỏi thường gặp